Paul Verheijen

CARAVAGGIO

Kruisiging van Petrus

Voorbeeld genomen

Volgens de overlevering werd Petrus ten tijde van keizer Nero (64-67) in Rome gevangen genomen en met het hoofd omlaag gekruisigd.
Dat moment laat Caravaggio hier zien.
Hij liet zich voor de figuur van Petrus duidelijk inspireren door een fresco van Michelangelo, dat Petrus in vrijwel dezelfde houding toont, zij het in spiegelbeeld.
In de kerk Santa Maria del Popolo bevinden zich in de Cerasi-kapel twee werken van Caravaggio die samen de stichters van de christelijk kerk uitbeelden.
Tegenover deze Kruisiging van Petrus is er ook de BEKERING VAN PAULUS te zien.

Oefenmateriaal


Alfred Moir (1924-2010), groot kenner van de barokkunst, noemt in zijn boek Caravaggio and His Copyists (New York, 1976) maar liefst 17 geschilderde kopieën van dit werk, waarvan er zes mogelijk verloren zijn gegaan.
De hier getoonde versie uit Valencia (afb 02) is de enige met hetzelfde formaat, waarbij vrijwel alle details overeenkomen.
Ook kleurgebruik en techniek zijn vergelijkbaar identiek.

De tekening van Gerard van Honthorst (afb 01) is de vroegst bekende getuigenis van zijn aanwezigheid in Rome.
Reizigers uit het noorden kwamen Rome binnen bij de Piazza del Popolo alwaar zich de bovengenoemde kerk Santa Maria del Popolo bevindt.
Van Honthorst bracht de lessen van zijn meester Abraham Bloemaert aldaar in praktijk en tekende met pen en inktpotje een - op het eerste gezicht - slaafse kopie.
Hij heeft niet geprobeerd de chiaroscuro van Caravaggio weer te geven, maar had meer aandacht voor de figuren.
Petrus kijkt naar zijn linkerhand die is vastgenageld aan de dwarsbalk van het kruis.
Caravaggio bedekte het uiteinde daarvan met een doek die daarmee spiegelt met de mantel van Paulus aan de overkant in de Cerasi-kapel.
Maar bij Van Honthorst is het uiteinde niet bedekt en zie je hoe de nagel, die met grote kracht in het kruis moet zijn geslagen, het hout heeft doen splijten.
Caravaggio (Michelangelo da Merisi) (1571-1610)
Olieverf op doek, 232 x 201 cm (circa 1601)
Rome - Santa Maria del Popolo (Cerasi-kapel)

Michelangelo Buonarroti) (1475-1564)
Fresco, 625 × 662 cm (1546-50)
Vaticaanstad - Cappella Paolina

(vermoedelijk) Francesc Ribalta (1565-1628)
Olieverf op doek, 230 x 170 cm (1602-05)
Valencia - Museo dei Patriarca

Gerard van Honthorst (1592-1656)
Pen op papier, bruin gewassen, 37,8 x 26,5 cm (1616)
Oslo - Nasjonalmuseet for kunst