Paul Verheijen

JOACHIM PATINIR

Achtergrond

Landschapschilder

Joachim Patinir wordt beschouwd als de stichter van de Nederlandse landschapschilderkunst.
Veel over zijn leven weten we niet.
Hij werd geboren in Dinant of Bouvignes-sur-Meuse, in een streek langs de Maas waar zich veel rotsformaties bevinden die in zijn werk een grote plaats kregen.

Zijn schilderijen bevatten altijd een religieuze voorstelling die echter ondergeschikt lijkt gemaakt aan de weergave van dat rotsachtige landschap.
In dit werkje situeert hij het bijbelverhaal over de apocalyptische ondergang van het door God gestrafte Sodom en Gomorra in een weids berglandschap onder een rode lucht.
Alleen Lot en zijn dochters, weggeleid door twee engelen, overleven het inferno.
Links staan de beide zondige steden Sodom en Gomorra in lichterlaaie.
Midden in het beeld, verloren in het duistere landschap, staat de vrouw van Lot, veranderd in een zoutpilaar.
Ze is niet meer dan een ijl streepje op dit toch al kleine paneeltje.
Rechtsboven zien we de tent waar Lots dochters zich later zullen laten bezwangeren door hun vader.
(Genesis 19,15-38)

Karel van Mander in zijn Schilderboek:
Op eigen wijze schilderde hij mooie en zuivere landschappen, waarvan de bomen een beetje gestippeld werden. Ook schilderde hij er aardige figuurtjes in, zodat zijn werk gewild was, en verkocht en vervoerd werd naar verschillende landen. Hij had de gewoonte ergens in het landschap een mannetje te schilderen dat zijn behoefte deed en daarom werd hij 'kakker' genoemd. Dit 'kakkertje' kon men pas na verscheidene malen zoeken aantreffen.
Zoekt en ge zult vinden, is dit het 'kakkertje'?
Joachim Patinir (±1480-1524)
Landschap met brand Sodom en Gomorra (± 1520)
Olieverf op paneel, 23 x 30 cm
Rotterdam - Boijmans Van Beuningen