Paul Verheijen

GEBROEDERS VAN LYMBORCH

De heilige Ursula en de elfduizend Maagden

Gruwelijke slachting

Dit miniatuur toont het dramatische tafereel van het martelaarschap van de heilige Ursula.
De gebroeders Van Lymborch beelden het moment uit dat Ursula en haar maagden zojuist in een zeilschip over de Rijn in Keulen zijn gearriveerd.
Ze proberen aan wal te komen, maar worden door een horde Hunnen overmand en neergesabeld.
Op het schip heft een van de maagden in wanhoop haar handen ten hemel.
Mogelijk is deze vrouw Ursula zelf, hoewel dit niet strookt met de legende, omdat zij later zou zijn omgebracht met pijl en boog door de vorst der Hunnen zelf.

Dode lichamen drijven in de rivier, waarvan het water tegen het schip klotst, een fenomeen dat de drie broers graag en overtuigend afbeeldden.
Op de voorgrond getuigt een afgehakt hoofd van de gruwelijke slachting.

Relieken en suffragia

Relieken van Sint Ursula en haar elfduizend maagden waren wijd verbreid in Europa.
Naar verluidt had ook de hertog van Berry, de opdrachtgever van zijn getijdenboek Les Belles Heures, enkele relieken van haar in zijn verzameling.

Dit folium behoort in dit getijdenboek tot het onderdeel met de zogenaamde suffragia.
Het Latijnse suffragium betekent letterlijk 'stem'.
De hertog van Berry brengt hier dus als bijval zijn stem uit op de heilige Ursula om in de 'stemming' te komen.
Onder suffragia verstaan we nu in het algemeen gebeden tot een of meerdere heiligen.
Herman, Paul en Johan van Lymborch
Getijdenboek Les Belles Heures van Jean de France, hertog van Berry
Folium 178 verso
23,8 x 17 cm
New York, MET (The Cloister Collection)