Paul Verheijen

DIRCK VAN BABUREN

Tempelreiniging

Hectiek

In Rome schilderde Dirck van Baburen een Tempelreiniging (afbeelding links). Daarin beeldde hij Christus links af met een vluchtende handelaar die zijn linkerarm opsteekt (evenwijdig aan de linkerarm van Christus), en in de rechter beeldhelft mannen rond een tafel. De verbazing en de beginnende hectiek komen tot uitdrukking in dit moment van verrassing dat Baburen heeft vastgelegd.
Op zijn tweede uitbeelding van dit bijbelverhaal (afbeelding rechts) gebruikte hij hetzelfde compositieschema. De figuren staan dicht tegen de onderste beeldrand. In de smalle ruimte tussen de rand en de massieve gecanneleerde zuil op de achtergrond suggereert Baburen een tempelgebouw.
Jezus zwaait een zweep in de lucht en drijft een handelaar voor zich uit die met een schaap onder de arm wegrent en zijn linkerarm in de hoogte steekt om de geldwisselaars te waarschuwen die in de onderhelft van het beeld aan tafel zitten.

Terwijl de man met de geldweegschaal ontzet opkijkt en zijn hand beschermend over een hoop munten legt, schuift de man met de bontmuts zijn munten met zijn rechterhand juist van tafel, die in de haast ook naast zijn linkerhand op de grond vallen.

Uiterst rechts springt een man verschrikt op terwijl hij instinctief naar zijn zwaard grijpt. Net zoals de tafel met dode duiven dient deze man als repoussoir: beide elementen creëren diepte en openen de beeldruimte naar de kijker. Mogelijk heeft Baburen zich bij deze man laten inspireren door de linker Emmaüsganger (maar dan gespiegeld) op de Emmaüsgangers van Caravaggio.
Dirck van Baburen (±1595-1624)
De verdrijving van de geldwisselaars uit de tempel

Olieverf op doek, 170 x 217 cm (±1618) (linkerafbeelding)
Particuliere collectie

Olieverf op doek, 158 x 206 cm (1621) (rechterafbeelding)
The Schorr Collection
2016 Paul Verheijen / Nijmegen