VINCENZO CARDUCCI

Raymundus Nonnatus

De mond gesnoerd

De meeste heiligen hebben een plaatsnaam als bijnaam, soms is die bijnaam verbonden met een gebeurtenis. Zo ook bij deze Raymundus die werd geboren rond 1204 in het Catalaanse Portel(lo). Zijn moeder stierf daarbij. Dokters openden haar buik en wisten de baby te redden. Raymundus was dus min of meer niet-geboren, 'Non-natus'.
Tijdens de islamitische overheersing van Spanje werden de onderdanen gedwongen zich tot Allah te bekeren. Wie weigerde, werd als slaaf aan een moslim verkocht, tenzij er een losprijs werd betaald. Om deze toestand het hoofd te bieden had Petrus Nolascus (1180/90-1256; feestdag 25 december) de Orde van de Mercedariërs opgericht. Na een visioen van Maria die hem de opdracht gaf, sloot Raymundus zich hierbij aan en werd later ook Nolascus' opvolger. Met hem maakte hij verschillende reizen naar Noord-Afrika om door moslims gevangen genomen mannen vrij te kopen. Toen in Algiers zijn losgeld op was, gaf hij zichzelf als losprijs om een groep slaven te redden. Hij werd er mishandeld, maar dat weerhield hem niet moslims en joden te bekeren. Voor straf werd hem zeer letterlijk de mond gesnoerd. Hij zat acht maanden gevangen en kreeg met gloeiende ijzers gaten in boven- en onderlip geboord waardoorheen een ijzeren slot werd gehangen. Aldus werd hij op een schavot geplaatst. Het slot werd alleen verwijderd om hem met water en brood te voeren.
Nolascus op zijn beurt kocht Raymundus weer vrij in 1239. Bij zijn terugkeer in Spanje werd Raymundus als een held ontvangen. Gregorius IX benoemde hem tot kardinaal en nodigde hem uit naar Rome. Op weg daarheen werd hij in Cardona doodziek. Toen de priester die hem het laatste sacrament zou toedienen op zich liet wachten, reikten ordebroeders in de gedaante van engelen hem de communie uit. Raymundus overleed op 31 augustus 1240 in Cardona of Barcelona. Er ontstond een strijd over de plaats van zijn bijzetting. Men laadde de doodskist op een blinde ezelin die zijn lichaam droeg naar de kapel van Sint-Nicolaas in zijn geboorteplaats.

Raymundus werd in 1681 heiligverklaard. Het Roomse Martelaarsboek herdenkt hem op 26 augustus en 31 augustus.

De in Florence geboren maar vooral in Madrid werkzame Vincenzo Carducci schilderde het meest aanschouwelijke moment uit Raymundus' leven: het mondslot. Bloed sijpelt op zijn witte ordegewaad. Op dit habijt prijkt ook het wapenschild van de mercedariërs. Zijn rode kardinaalshoed is blijven hangen op zijn rug. Mogelijk verwijzen de engelen bovenin naar de legende van de laatste communie-uitreiking.

Vincenzo Carducci (1576-1638)
Martirio de San Ramón Nonato (1595-1630)
Olieverf op doek, 210 x 140 cm
Madrid - Museo del Prado