Paul Verheijen

ALBRECHT DÜRER

Madonna met het sijsje

De distelvink vervangen

Albrecht Dürer schilderde dit werk voor een onbekende opdrachtgever tijdens zijn tweede verblijf in Venetië in 1506. Maria zit met het kind voor een rood erekleed, te midden van een uitgestrekt landschap met bomen, ruïnes (symbool voor het Eerste Testament) en bergen in de verte. Met haar rechterhand houdt zijn een boek (Bijbel?) staande.

Het Kind heeft slechts een opengevallen kledingstuk aan en speelt met een sijsje dat op zijn arm is geland. Op honderden Italiaanse en Noord-Europese Renaissance-schilderijen houdt Jezus een distelvink (puttertje) vast. Koos Dürer er bewust voor de traditionele distelvink te vervangen door een sijsje?. Dit vogeltje deelt in de christelijke iconografie dezelfde symbolische betekenis omdat sijsjes eveneens dol zijn op zaden van distels en elzen. Omdat veel kunsthistorici de vogel op dit soort schilderijen automatisch als 'distelvink' bestempelen vanwege de overkoepelende traditie, ontstaat er verwarring. Maar biologisch en historisch gezien is hier specifiek een sijsje geschilderd. Meer informatie over de symboliek van dit vogeltje bij De Geboorte door Piero della Francesca.

In zijn rechterhand houdt het Kind een soort suikerlolly als fopspeen. Twee cherubijnen die rond Maria zweven, kronen haar met een krans van rozen. De rode en witte bloesems symboliseren haar smarten en vreugden.

Rechts op de voorgrond staan ​​een engel met een jeugdige uitstraling en de jonge Johannes de Doper. De engel draagt de kruisstaf van Johannes die Maria een boeketje lelietjes-van-dalen overhandigt als symbool van haar zuiverheid en maagdelijkheid.
Op het lage tafeltje op de voorgrond ligt een strookje papier met Dürers handtekening in het Latijn: Albertus durer germanus faciebat post virginis partum 1506 AD. Dürer die diep onder de indruk was van de grote meesters van de Italiaanse renaissance als Giovanni Bellini, wijst hier dus trots (?) op zijn Duitse afkomst.

Studies

Van dit schilderij zijn mogelijk drie studietekeningen bewaard gebleven, v.l.n.r.:
  • Hoofd van Maria (?)
    Carta azzurra, 29 x 19 cm
    Wenen - Albertina
  • Hoofd Johannes de Doper (?)
    Carta azzurra, 13 x 9 cm
    Parijs - Louvre, Département des Arts graphiques
  • Kleed Kind Jezus
    Carta azzurra, 24 x 28 cm
    Wenen - Albertina
Albrecht Dürer (1471-1528)
Die Madonna mit dem Zeisig (1506)
Olieverf op paneel, 91 x 76 cm
Berlijn - Gemäldegalerie
2016 Paul Verheijen / Nijmegen