EL GRECO
Annunciatie
Brandende braambosDit is een van de panelen die El Greco scilderde voor een retabel in de Kerk van de Incarnatie in het Collège de Doña María de Aragón in Madrid. De artistieke opvatting ervan verschilde aanzienlijk van die van de meeste hedendaagse kunstenaars, die binnen de grenzen van het naturalisme werkten. De compositie verschilt ook van de formules die hij in zijn Italiaanse periode hanteerde, waarin de Annunciatie-scène zich afspeelt in een klassiek interieur in perspectief, met de figuren in meer iconografisch conventionele houdingen. De ruimte is gecomprimeerd en de architectonische achtergrond is vervangen door een hemel en een engelenensemble in het bovenste derde deel. De compositie is opgebouwd rond twee diagonalen: de ene gevormd door de Maagd Maria en de musicerende engel met hun rug naar de kijker in het bovenste gedeelte, en de andere door de aartsengel en de engel die het boek met muzieknoten draagt, op het snijpunt waarvan de heilige Geest (duif) zich bevindt. De lichtflits, vergelijkbaar met die van een bliksemflits en gecentreerd op de duif, wekt zeer effectief de indruk van een plotselinge gebeurtenis, en de levendige kleuren en clair-obscur-effecten sluiten hierbij aan. Het is wellicht het precieze moment van de Incarnatie, wat geen toeval is gezien het feit dat het werk in opdracht van de gelijknamige kerk is gemaakt.Een opvallend element dat El Greco heeft opgenomen, is de brandende braambos, die brandt maar niet verteert. Dit beeld is ontleend aan Mozes' visioen op de berg Horeb (Genesis 3:2-4), waarover hier verschillende interpretaties zijn gegeven. Enerzijds verwijst het naar de maagdelijkheid van Maria, maar het zou ook kunnen verwijzen naar de stichteres van het Collège, van wie bekend is dat zij hofdame was van Anna van Oostenrijk en die, hoewel zij geen kloosterorde betrad, een gelofte van kuisheid had afgelegd. De Annunciatie was een onderwerp dat El Greco zeer dierbaar is. Hij had de gewoonte op kleine doeken de meest succesvolle werken te herhalen. Van dit werk zijn twee kleinere versies bekend. |
|
El Greco (Domenikos Theotokopoulos) (1541-1614)
L'Anunciación (1596-1600) Olieverf op doek Madrid - Prado (315 x 174 cm) Madrid - Museo Thyssen-Bornemisza (114 x 67 cm) Bilbao - Museo de Bellas Artes (114 x 65 cm) |