Paul Verheijen

SAN CLEMENTE


Foto's: 15 maart 2022

Titulus Clementis

De basiliek van San Clemente is gewijd aan Clemens I. Ze is gesticht in de vierde eeuw en behoort daarmee tot de oudste christelijke kerken van Rome. Ze maakt deel uit van een van de meest intrigerende gebouwencomplexen van de stad, omdat er door de eeuwen heen drie bouwlagen over elkaar heen zijn aangelegd.
  • Mythreum
    Dit was een onderaards heiligdom dat gebruikt werd voor de bij vooral Romeinse soldaten populaire Mithrascultus die zich langetijd wist te handhaven tegen het opkomende christendom. Toen het christendom de overhand kreeg, is deze cultus verdwenen, mede omdat sommige kerkvaders bepaalde riten als een verderfelijke imitatie beschouwden van een christelijk gebruik. De soldaten werden in de Mithrascultus bijvoorbeeld gedoopt met stierenbloed. Daarom werd bovenop dit mythreum een huiskerk gebouwd.
  • Huiskerk, de Titulus Clementis nu ook Basilica inferiore, onderkerk, genoemd

    Siricius (paus van 384-399) bouwde een grote drieschepige basiliek.
    In de narthex, voorhal, laten fresco's uit de 10e en 11e eeuw scènes zien uit het leven van Clemens, Alexis en Cyrillus & Methodius zien.
    Deze 'onderkerk' werd in 1084 door Robert Guiscard met zijn Noormanen verwoest, dus moest er een nieuwe kerk komen.
  • Bovenkerk, ook Basilica superiore genoemd
    Paschalis II (paus van 1099-1118) gaf de opdracht deze kerk te bouwen bovenop de oude. Wat we in deze kerk zien is niet typisch oudchristelijk, maar meer middeleeuws, hoewel erin restanten van de onderkerk zijn verwerkt, als de oude ambo.
    In de 17e werden enkele vensters in het middenschip dichtgemetseld ten behoeve van fresco's:
    • Giovanni Odazzi (1663-1731)
      Translatie van het lichaam van Clemens
    • Giacomo Triga (1674-1746)
      Vertrek van Ignatius van Antiochië en Polycarpus van Smyrna naar Rome
    • Pier Leone Ghezzi (1674-1755)
      Martelaarschap van Ignatius van Antiochië in het Colosseum
    • Sebastiano Conca (1680-1764)
      Clemens in gebed
      Verschijning van de engel
      Bronwonder
2016 Paul Verheijen / Nijmegen