Paul Verheijen

JOHANNES VERMEER

1632-1675

Het korte leven van Johannes Vermeer is in nevelen gehuld. In een pand aan de Oude Delft, De Gouden Adelaar, hing vermoedelijk bijna twee derde van zijn oeuvre. In zijn beste jaren schilderde de 'Sfinx van Delft' vrijwel exclusief voor de bewoners. Dat waren Pieter Claesz. van Ruijven en zijn vrouw Maria de Knuijt, een van de rijkste echtparen van Delft en de kopstukken van de remonstrantse beweging aldaar. Pal achter hun woning bevond zich de schuilkerk van de remonstranten. In De Gouden Adelaar zelf hield Maria de Knuijt bijeenkomsten met de collegianten, de zogeheten vrijspreekcolleges.
Hoewel Vermeer waarschijnlijk calvinistisch was opgevoed, trouwde hij in 1653 met de katholieke Catharina Bolnes. Heeft hij zich kort voor die datum tot het katholicisme bekeerd? Was hij geïnteresseerd in de opvattingen van de jezuïeten? Het echtpaar kreeg in totaal vijftien kinderen, van wie er vier jong stierven. Hun oudste zoon werd priester en zijn jongste zoon, Ignatius, droeg een uitgesproken 'jezuïeten-naam'. In hoeverre heeft deze mix van geloofsopvattingen de werken van Vermeer beïnvloed?

De nummering bij de werken van Vermeer is gebaseerd op de vermoedelijke volgorde waarin de werken zijn geschilderd. Omdat van veel werken de datering berust op schattingen, kan de daadwerkelijke volgorde afwijken. Van werken die voorzien zijn van een letter wordt het auteurschap van Vermeer betwijfeld.
2016 Paul Verheijen / Nijmegen