The Girlhood of Mary Virgin
Dante Gabriel Rossetti's The Girlhood of Mary Virgin toont de jeugd van Maria in een intieme tuinscène. Rosetti's zus Christina (1830-1894), dichteres en prozaschrijfster, staat hier model voor Maria als jong meisje. Ze werkt aan een borduurwerk met haar moeder, gemodelleerd naar Rosetti's moeder Frances (1800-1886). Op de achtergrond is Joachim, Maria's vader, te zien die een wijnrank snoeit. Het schilderij is rijk aan christelijke symboliek. Op de vloer ligt een palmtak verstrengeld met een doornentak die Christus symboliseren. De zes lijvige boeken dragen rugtitels uit de zeven deugden. De duif staat voor de heilige Geest. Rossetti voltooide dit schilderij toen hij twintig jaar oud was. Het was het eerste schilderij dat werd tentoongesteld met de initialen 'PRB' van de Pre-Raphaelite Brotherhood.
Het werk breekt met traditionele iconografie door Maria niet lezend af te beelden, maar bordurend. Dit werk is geïnspireerd op middeleeuwse apocriefe legendes zoals het Proto-evangelie van Jakobus, en benadrukt Maria's voorbereiding op haar goddelijke rol via symbolische voorspellingen.
Een kleine engel Gabriël staat bij een vaas met een lelie die hij met water begiet.
De rode mantel die over de balustrade hangt voorspelt Christus' lijden. De wijnrank is een kruisvormige 'ware wijnstok' (Johannes 15:1), de duif de heilige Geest, en Jeruzalem op de achtergrond de Nieuwe Stad. Halo's en een olielamp symboliseren de heiligheid van ouders en dochter.
De tuin vormt een drempel tussen binnen (borduurwerk) en buiten (ranken), met een kruisvormig traliewerk dat hemel en aarde verbindt. De vlakverdeling volgt een sacrale hiërarchie. Prerafaëlitisch realisme schittert in minutieuze details – bloemblaadjes, texturen – met levendige kleuren.
|
Ecce Ancilla Domini
Pendant hiermee is Ecce Ancilla Domini!, ook bekend als The Annunciation. Het toont nu meer nadrukkelijk het moment van de Blijde Boodschap aan Maria uit het Lucasevangelie. Het schilderij brak radicaal met traditionele voorstellingen door Maria in bed af te beelden, net ontwaakt en verschrikt.
Rossetti schilderde dit werk als een van zijn vroegste prerafaëlitische werken, geïnspireerd op middeleeuwse en vroeg-renaissancekunst, maar met een moderne psychologische intensiteit. Zijn zus Christina poseerde wederom als de jonge Maria en hun broer William Michael (1829-1919), schrijver en criticus, poseerde voor de androgyne, vleugelloze Gabriël, wat bijdroeg aan de intieme, bijna claustrofobische sfeer. Het stuk reflecteert de prerafaëlitische hang naar realisme, spirituele diepgang en afwijzing van academische conventies.
Zowel broers als zus verkenden persoonlijke perspectieven in hun werk, waarbij ze zich verdiepten in intieme emoties en meer afstandelijke benaderingen verwierpen.
In dit schilderij past de kunstenaar middeleeuwse afbeeldingen van de Annunciatie aan deze modernere, psychologische visie aan. Opmerkelijk is dat we Maria in haar slaapkamer zien, waar de engel haar dromen heeft verstoord. Angst wordt gesuggereerd door de onheilspellende kleuren, haar wijd opengesperde ogen en ineengedoken houding.
Centraal staat het witte palet dat zuiverheid benadrukt: Maria's nachthemd, Gabriëls gewaad met gouden randen, de lelie (symbool van maagdelijkheid) en de lelies op het ornament naast het bed. De heilige Geest verschijnt als een kleine duif (met halo) boven Gabriëls hand, terwijl vlammen aan zijn voeten hem doen zweven in plaats van vleugels.
De krappe kamer met steile bedrand creëert spanning en claustrofobie. Maria krimpt ineen in de hoek, haar donkere ogen vol ontzetting gericht op de lelie, vermijdend Gabriëls blik. De diagonale leliesteel leidt de blik naar haar schoot. De blauwe kleuren en het witte licht suggereren een goddelijke interventie.
In tegenstelling tot de meer serene Annunciaties uit de renaissance portretteert Rossetti Maria als een kwetsbare adolescent, bijna versteend en weerstrevend tegen haar lotsbestemming, wat haar menselijkheid en de trauma van het goddelijke benadrukt. Dit wekt een soort droomtoestand op – half wakker, half dromend – als voorbode van haar transformatie, met de lelie als brug tussen het bed-ornament en het visioen. De titel heeft Rossetti ontleend aan Maria's aanvaardingswoorden in de Latijnse Vulgaatvertaling.
Gabriëls gewaad is geïnspireerd op middeleeuwse engelvoorstellingen met een superhumeral, een liturgisch of ceremonieel kledingstuk dat over de schouders wordt gedragen, afgeleid van het Latijnse super (boven) en humerus (schouder). Het accentueert hier de androgyne engel. De witte stof en gouden biezen symboliseren hemelse zuiverheid, terwijl de strakke pasvorm bijdroeg aan de intieme, psychologische spanning. Dit leidde tot negatieve recensies, maar versterkt de prerafaëlitische focus op realisme en emotie.
Naast het bed staat (een deel van) het borduurwerk dat we op Girlhood zien. De rode kleur springt hier uit het schilderij en symboliseert het bloed van Christus en het toekomstige lijden, als contrast met de dominante witte zuiverheid van maagdelijkheid.
Rossetti verbindt hiermee beide schilderijen. Hij gebruikt het om Maria's kindertijd te verbinden met haar goddelijke roeping.
|
