ALBERT SERVAES
Kruiswegstaties
VerbodDe Kruisweg van de Vlaamse kunstenaar Albert Servaes behoort tot de omstreden religieuze kunstwerken van de twintigste eeuw. De serie schilderijen liet debatten oplaaien tot ver buiten de grenzen van het katholieke Vlaanderen, waarin zelfs vooraanstaande Europese intellectuelen een opmerkelijke rol speelden. Het lijden van Christus werd door Servaes met zoveel geprofileerde ruwheid neergezet dat het kunstwerk uiteindelijk op gezag van Rome in april 1921 verwijderd moest worden uit de karmelietenkerk van Berchem bij Antwerpen. Ook de Nederlandse karmeliet Titus Brandsma, die twee jaar later hoogleraar zou worden van de toen pas opgerichte Katholieke Universiteit Nijmegen, zou in dit debat een opmerkelijke rol spelen. Brandsma behoorde tot de meest actieve verdedigers van de expressionistische kunstenaar en zou alles in het werk stellen om het verbod uit Rome af te wenden. Eveneens publiceerde hij een uitvoerige meditatie bij de kruiswegstaties in het vooraanstaande tijdschrift Opgang In de briefwisseling uit die tijd zegt Brandsma uitdrukkelijk niet zoveel verstand van kunst te hebben, maar dat hij het werk van Servaes vooral vanuit een spiritueel en mystiek oogpunt waardeert. Brandsma positioneerde zich daarmee onbedoeld – en enigszins paradoxaal – juist wel in het brede debat over religie en kunst, zoals dit in het begin van de twintigste eeuw gevoerd werd, ook in katholieke kringen. Met name het verband tussen de esthetische ervaring en de radicale ervaring van het lijden speelde daarbij een belangrijke rol. Aan Servaes werd vanuit bepaalde katholieke kringen verweten dat hij juist het pure lijden tot uitdrukking bracht, zonder ook maar enige referentie naar de opheffing daarvan in de verrijzenis. Brandsma ontwaarde bij Servaes juist een vorm van karmelitaans denken.Er bestaat ook een gekleurde geschilderde versie van deze kruisweg die in bezit is van het Catharijneconvent in Utrecht. |
|
Albert Servaes (1883-1966)
Kruiswegstaties (1919) Berkel-Enschot - Trappistenabdij O.L.V. Koningshoeven |