|
Op de heiligenkalender staan tien vrouwelijke zaligen en heiligen met de naam Susanna, in alfabetische volgorde (met feestdag):
|
||
Susanna van BabylonHet verhaal over Susanna zoals dat is toegevoegd aan het bijbelboek Daniël, is ons alleen in het Grieks overgeleverd. Toch gaan de meeste bijbeluitleggers ervan uit dat deze tekst teruggaat op een Hebreeuws origineel. Er zijn twee versies van het verhaal: een uit de Septuaginta, de Griekse vertaling van het Eerste Testament gemaakt tussen 250 en 50 VGJ, en een uit de derde eeuw van de joodse geleerde en vertaler Theodotion. De meeste bijbelvertalingen baseren zich op de versie van Theodotion die 64 verzen telt. De NBV21 heeft het verhaal van Susanna geplaatst onder de Deuterocanonieke boeken als 'Toevoeging aan Daniël B'.Na haar terdoodveroordeling smeekt Susanna tot God: Eeuwige God, U die het verborgene kent en alles weet voordat het gebeurt, U weet dat zij mij vals beschuldigd hebben. Ik moet sterven, hoewel ik niets gedaan heb van alles waar zij mij van betichten.God hoort haar en terwijl Susanna wordt weggeleid om gedood te worden, wekt God het heilige vuur in een jongen die Daniël heet. Deze verzen maken duidelijk waarom dit verhaal in de bijbel werd opgenomen. |
||
Susanna en haar lichaamHet verhaal van Susanna laat zien dat seksueel grensoverschrijdend gedrag een eeuwenoud verschijnsel is. Een expositie over haar in 2022-23 in het Wallraff-Richartz Museum in Keulen had dan ook als titel Susanna, Bilder einer Frau vom Mittelalter bis #MeToo.Susanna is vooral badend bekend geworden met een al dan niet (half)-naakt afgebeelde lichaam op schilderijen. Ze wordt ons zowel in de bijbel als op die schilderijen voorgesteld als buitengewoon bevallig en bijzonder mooi. Haar lichaam zette niet alleen het verlangen van twee oudsten in vuur en vlam, ook daarna heeft het Susanna nooit aan belangstelling ontbroken. Door de aandacht die kerkvaders aan haar hebben besteed, kreeg ze een plaats in de vroegchristelijke kunst. In Romeinse catacomben zien we haar decent gekleed tussen de twee oudsten als orante of staat ze als een lam tussen twee wolven. Van een uitzonderlijke opleving in de beeldende kunst was sprake in vooral de zestiende en zeventiende eeuw. Kunstenaars en opdrachtgevers lieten zich meeslepen door de sensuele kant van het verhaal en konden dat ook doordat er niet meer uitsluitend voor het kerkinterieur geschilderd werd. Zo werd juist de passage van Susanna in het bad bij voorkeur gekozen om verbeeld te worden. Deze schilderijen bieden de toeschouwer, die zich nu niet hoeft te verschuilen om Susanna te begluren, een nog betere blik op het prachtige lichaam van Susanna dan de oudsten in het verhaal hebben gehad. De toeschouwer kan openlijk zijn ogen de kost geven en hij kan gelukkig ook niet worden betrapt als voyeur: hij kijkt immers naar een bijbels tafereel. Is in die verenging van het verhaal tot de badscène iedere nog bestaande aandacht voor het hele verhaal zo goed als weggezonken? Dat hoeft niet wanneer we de badende Susanna zien als symbool van (bijna) vermoorde onschuld en kuisheid. Niet voor niets heet zij in het Hebreeuws Shoshanna, wat 'lelie' betekent. |
||
| 2016 Paul Verheijen / Nijmegen |