Paul Verheijen

MURILLO

Isidorus van Sevilla

Bevorderaar van gedegen opleidingen

Isidorus van Sevilla werd in 600 of 601 bisschop van zijn geboortestad Sevilla. Zijn ouders, die tot de geromaniseerde Visigotische adel hoorden, woonden eerst te Cartagena. Toen zij door de Byzantijnse magistraten verdreven werden, vluchtte de vader met zijn gezin naar Sevilla (Hispalis), waar Isidorus werd geboren. Hij had twee oudere ook heiligverklaarde broers, Leander en Fulgentius (14 januari), de bisschop van Astigi en een jongere zus, Florentina (20 juni), die in een klooster bij Ecija non werd.
Isidorus, die door Leander na de dood van hun ouders opgevoed en onderwezen is, werd clericus van de gemeente van Sevilla. Na de dood van bisschop Leander werd hij tot diens opvolger gekozen. Hij was vooral de bevorderaar van een gedegen opleiding van zijn clerus. Daartoe stichtte hij scholen te Sevilla, Zaragoza en Toledo en steunde hij op verschillende plaatsen de kloosterscholen. Bibliotheken en scriptoria waren naar zijn mening daarvoor een eerste vereiste. Daartoe schreef hij ook zijn omvangrijk en zoveel disciplines beslaand oeuvre. Ook hadden de katholisering van de ariaanse Goten en de opbouw van de Visigotische Kerk en maatschappij zijn voortdurende zorg. In 633 zat hij het vierde concilie van Toledo voor, waarvan de canones zijn geest ademen. De bisschop is tussen 633 en 636 — volgens berichten op de trappen van het altaar — gestorven.
Isidorus werd met zijn broer-voorganger en zijn zus in de kathedraal te Sevilla begraven. Koning Ferdinand bracht de relieken van Isidorus samen met die van een jonge, door de Saracenen op 26 juni 925 gemartelde knaap uit Cordoba, Pelagius (Pelayo), over naar León, waar hij voor Isidorus' gebeente een kostbare schrijn liet maken en hem ter ere een kerk bouwde die in 1063 gewijd werd.
Werd in 1598 heiligverklaard en in 1722 uitgeroepen tot kerkleraar.
Het Roomse Martelaarsboek herdenkt hem op 4 april:
Te Sevilla in Spanje de heilige bisschop Isidorus, belijder en kerkleraar, vermaard om zijn heiligheid en zijn geleerdheid. Door zijn ijver voor het katholieke geloof en het handhaven van de kerkelijke tucht, was hij de roem van Spanje.
Tijdens het laatste halfjaar van zijn leven vergrootte hij zijn liefdadigheid zo overvloedig, dat zijn huis van 's morgens vroeg tot 's avonds laat door de armen uit heel Spanje werd omsingeld.

Oeuvre

Van Isidorus' hand zijn talrijke bijbelse werken, dogmatische, polemische en liturgische geschriften en een reeks over profane wetenschappen, zoals taalkunde, natuurkunde en geschiedenis. Een selectie:
  • Sententiarum libri tres
    Drie boeken met meningen en commentaren over en op de leer over God, schepping en verlossing en ethische vraagstukken.
  • Etymologiae of Origines
    Mozaïekachtig, encyclopedisch werk in twintig boeken, waarbij elk onderwerp begint met een, vaak in onze oren naar antieke gewoonte nogal gezochte etymologie. Het werk is overgeleverd in bijna duizend handschriften.
  • De ortu et obitu patrum
    Over de geboorte en dood van de vaders.
  • De Summo Bono
    Over het hoogste goed, beschrijft hoe de mens via een deugdzaam leven en theologische kennis tot God kan komen.
  • De Haeresibus
    Over ketterijen.
  • De Viris Illustribus
    Over beroemde mannen, een geschiedenis van de kerkeijke literatuur.
  • Chronica Majora
    Wereldkroniek vanaf de schepping tot 615.
  • Historia Gothorum
    Geschiedenis van de Visigoten.
  • De officiis ecclesiasticis
    Met dit handboek voor zijn clerus over de liturgie was Isidorus van beduidende invloed op het ontstaan van de rijke, eigen Spaanse 'Mozarabische' liturgie, die nog steeds op enkele plaatsen — onder meer te Toledo — wordt gevierd.
  • De fide catholica contra Iudaeos
    Over het katholieke geloof tegen [de opvattingen van] de joden. Dit werk droeg hij op aan zijn zus Florentina en bevat een duiding van het Eerste Testament in christelijke zin.
Op dit schilderij van Murillo leest Isidorus als bisschop in een van deze lijvige boeken. Naast hem liggen de Etymologiae en De Summo Bono.

Meer

Op de heiligencanon prijken nog acht andere heilige en zalige mannen met de naam Isidorus:
  • Isidorus van Alexandrië (1) (250; 14 december)
  • Isidorus van Chios (251 of 305; 4 februari, 5 februari, 14 mei, 15 mei)
  • Isidorus van Antiochië (4e/5e eeuw; 2 januari)
  • Isidorus van Alexandrië (2) (404; 15 januari)
  • Isidorus van Pelusium / Nitrië? (±440; 2 januari, 4 februari)
  • Isidorus van Córdoba (856; 17 april)
  • Isidorus van Madrid (±1130; 10 mei, 15 mei)
  • Isidorus de Loor (1916; 6 oktober)
Bartolomé Esteban Murillo (1617-1682)
Isidoro de Sevilla (1655)
Olieverf op canvas, 165 x 193 cm
Sevilla - Kathedraal (Sacristie)
2016 Paul Verheijen / Nijmegen