DAMASUS I

Paus

Damasus I

Het Roomse Martelaarsboek herdenkt Damasus I op 11 december:

Te Rome de heilige paus Damasus I, belijder, die de aartsketter Apollinaris veroordeelde en Petrus, de bisschop van Alexandrië, die verdreven was, weer op zijn zetel herstelde. Ook heeft hij vele lichamen van de heilige martelaren gevonden en hun graven met dichterlijke grafschriften versierd.

Damasus I was paus van 366-384 en was mogelijk van Spaanse afkomst en rond het jaar 305 te Rome geboren. Hij werd gekozen als opvolger van Liberius, die hij nog als diaken had vergezeld toen deze in ballingschap was gestuurd. Bij hun terugkeer had hij zelfs nog even de kant gekozen van de tegenpaus Felix II, maar spoedig had hij zijn vergissing ingezien en zich weer verzoend met Liberius.

Op zijn beurt had hij veel te stellen met een tegenpaus: Ursinus. Toen deze werd vermoord, werd Damasus officieel aangeklaagd. Zowel keizer Valentinianus II als een in 378 te Rome bijeengeroepen bisschoppenvergadering sprak hem echter vrij van elke beschuldiging.

Damasus was een verfijnd man; hij voerde een aantal wijzigingen door in de liturgie, die hij aan de oosterse kerk had ontleend.
Damasus benoemde Hiëronymus als zijn secretaris. Dat leidde in de kunst anachronistisch tot diens kardinaalshoed en -soutane. Hij gaf hem de opdracht een nieuwe vertaling van de bijbel in het Latijn te schrijven. Dat werd de Vulgaat. Hieronymus noemde paus Damasus respectvol de maagdelijke leraar van een maagdelijke Kerk, een man die zijn weerga niet kent.
Damasus (her)bouwde in of bij zijn eigen huis in Rome een kerk ter ere van Laurentius (de huidige San Lorenzo in Damaso) en vernieuwde de liturgie door onder andere het psalmgezang in te voeren en het allelujagezang in de zondagsmissen. Hij was de eerste paus die vaste vorm gaf aan het begrip van het primaatschap van Rome.

Grafschriften

Damasus I stond bekend om zijn grote verering van martelaren en heiligen. Hij schreef zelf of liet talloze epigrammen, graf- of gedenkinscripties in verzen, op de graven van martelaren in Rome, meestal in de catacomben, vaak gegraveerd in marmer door de kalligraaf Furius Dionysius Filocalus. De epigrammen van Damasus waren niet alleen religieuze gedenkstenen, maar ook literaire monumenten. Ze verbinden theologie, poëzie en pauselijke propaganda. Damasus wilde zo de christelijke identiteit van Rome benadrukken en de graven van martelaren tot officiële heiligdommen maken. Er bestaan ongeveer 60–70 bekende inscripties van hem. Zie op deze website bijvoorbeeld:

Damasus II

In het jaar 1048 was Damasus II slechts 23 dagen paus, maar hij is niet heiligverklaard. Deze paus zou gestorven zijn aan malaria, maar volgens anderen werd hij vergiftigd door zijn voorganger Benedictus IX die een jaar eerder tot paus was gekozen, maar werd verdreven.

Hiëronymus overhandigt de Vulgaat aan Damasus (12e eeuw)
Illuminatie
Dijon - Blibliotheek