BERNINI
Daniël & Habakuk
Fabio Chigi
In 1507 gaf Julius II zijn vriend, de rijke Sienese bankier en financier van de Romeinse curie, Agostino Chigi, toestemming voor de verwerving van een kapel in de Santa Maria del Popolo in Rome. Chigi had de tweede kapel in het noorderzijschip gekocht en de inwijding ervan werd op 3 december 1507 bij pauselijke bul gewijzigd en toegwijd aan de Madonna van Loreto, omdat dit heiligdom Agostino hartstochtelijk was toegewijd. De bul vermeldde ook dat de kapel bedoeld was als mausoleum voor Agostino en zijn erfgenamen. De kapel werd hoogstwaarschijnlijk helemaal opnieuw opgebouwd met Rafaël als architect.
In de daaropvolgende jaren werkte beeldhouwer en architect Lorenzetto (1490-1541) onder Rafaëls patronage aan de decoratie van de kapel met o.a. beelden van de profeten Jona en Elia in twee van de vier nissen (zie inzet). Toen de familie Chigi uit Rome verdween, raakte hun kapel in onbruik totdat Fabio Chigi in 1626 een bezoek aan de ernstig verwaarloosde kapel bracht. Fabio Chigi kreeg het eigendom terug na een drie jaar durende rechtszaak met de augustijnen. Hoewel het debat in 1629 werd beslecht, bleef de kapel de daaropvolgende decennia nog steeds verwaarloosd vanwege Chigi's lange afwezigheid uit Rome omdat hij bezig was met zijn kerkelijke carrière. Hij werd uiteindelijk Alexander VII (paus van 1655-1667). Gian Lorenzo Bernini voerde tussen 1652 en 1655 belangrijkere veranderingen uit. De werkzaamheden begonnen serieus toen Fabio Chigi kardinaal-priester van de basiliek werd. Bernini voltooide de piramides, legde de huidige vloer, verhoogde het altaar, vergrootte de ramen lichtjes, vernieuwde het loden dak, verguldde en reinigde de koepel. Voor de twee nog lege nissen schiep Bernini zelf twee beeldengroepen van Daniël met de leeuw en Habakuk met de engel. De buitengewoon nieuwe en originele beelden ontsnappen aan de architectonische ruimte van de nissen, dringen de kapel binnen en verdelen zichzelf dynamisch in perspectivische verkortingen en sterke licht-donkercontrasten. De koppeling van de profeten Daniël en Habakuk is gebaseerd op een deuterocanonieke tekst van het boek Daniël. Zie ook het betreffende paneel op de houten deuren van de Santa Sabina in Rome. |
Hulp in de leeuwenkuilBernini beeldt Habakuk af zittend naast een mand brood. De engel draagt hem - vingerwijzend richting kijker - op die naar Daniël in de leeuwenkuil te brengen. Habakuk steekt zijn vinger uit, maar naar rechts, waarbij hij lijkt te vragen 'die kant op?', omdat hij niet weet waar de kuil in Babylon zich bevindt.Naast Daniël ligt een van de zeven leeuwen die zich in die kuil bevonden. Is hij tam geworden door Daniëls ten hemel gerichte dankgebed? Beide profeten kijken extatisch naar de hemel. Vergelijk in dit verband bijvoorbeeld acht gezichten in beelden van Bernini: 
|
|
Gian Lorenzo Bernini (1598-1680)
Abacuc e l'angelo (1655-61) (linkerafbeelding) Daniele col il leone (1655-57) (rechterafbeelding) Rome - Santa Maria del Popolo, Cappella Chigi |